Silika Minerali Nedir?
Silika yada Silisyum nedir sorusunun genel yanıtı, karbon ailesinde bulunan metalik olmayan bir elementtir şeklinde verilebilir. Silika (Si) doğada en çok bulunan üçüncü elementtir. (1,2) İnsan vücudunda önemli görevleri olan silika, özellikle kemikler, deri, mukoza ve bağ dokular için gereklidir ve bu bölgelerde bol bulunur. Bu alanlardaki yoğunluğunun sebebi, silikanın kolajen sentezinde ve optimal bağ dokusunda önemli rollerinin olmasıdır. (4,5) Ayrıca silika nedir sorusunu diğer bir yanıtı, kemik büyümesi sırasında kolajen ve proteoglikanlar arasında çapraz bağlantıların oluşmasını sağlayan bir yapıdır şeklinde verilebilir. (1)
Bir metaloid olan silika, yiyecek ve içecek sanayilerin katkı maddesi olarak kullanımının yanı sıra birçok endüstriyel alanda kullanılabilir. Silika, periyodik cetvelde Si sembolü ile bilinir ve atom numarası 14’tür. Diğer adı silisyum olan bu element, mavi-gri metalik parlak bir renge sahiptir ve kristalli yapıdadır.
Silika nedir sorusunun genel yanıtı, insan vücudundaki işleyişin devamlılığı için önemli minerallerden biridir şeklinde verilebilir. Yetersiz silika dokularda ve kemiklerde problemlere yol açabilir. Bundan dolayı diyette düzenli olarak tüketilmesi gerekir. (1)
Silika Faydaları Nelerdir?
Silikanın insan sağlığı için birçok faydası bulunur. Silika özellikle kemik ve kıkırdak oluşumunda önemli bir rolü olan glikozaminoglikanların sentezi için gerekli minerallerden biridir. Kollajen sentezinde de büyük bir rolü olan silika, bağ dokusunun formunu korumada yardımcı olabilir. Silika faydalarının uzun yıllardır kanıtlanması, bilimsel sahada ön plana çıkmasını sağlamıştır. Ancak silika kullanırken hangi kimyasal silika formunun tüketildiği önemlidir. Bunun sebebi, silikanın kimyasal formunun bağırsak emilimini yani biyoyararlanımı belirlemesidir. (1)
Genel olarak büyük ve polimerize formlar, küçük ve organik bileşiklere nazaran daha az bir biyoyararlanıma sahiptir. Biyoyararlanımı yüksek olan takviyeler, insan vücudundaki silika ihtiyacını daha verimli şekilde giderilebilir. Silikanın insan vücuduna faydaları genel olarak şu şekilde sıralanabilir:
Silika, vücuttaki ve beyindeki alüminyum birikmesine karşı koruma sağlar.
Kalp ve damar sağlığının korunmasına destek olur.
Midenin mukoza zarında koruyucu bir zar oluşturulmasına yardımcı olur.
Cildin görünümünün iyileşmesine ve cilt elastikiyetinin korunmasına katkıda bulunur.
Saç ve tırnakların sağlığının korunmasında etki sağlar.
Kemik ve kıkırdak sağlığının korunmasında etkilidir.
Sindirim sorunları yaşayan bireyler için faydalı olabilir.
Makrofajların ve osteoklastların aktivitesini inhibe etmeye yardımcı olur.
Osteoprotegerin (OPG) ve osteogenezisi uyarır.
Kemiklerin büyümesine yardımcı olan osteoblastlar için aktivatör görevi vardır.
Bağışıklık sisteminin sağlığını koruyarak devamlılığını sağlamada yardımcı olabilir.
Kemiklerin yıkımına sebep olan osteoklastların farklılaşması ve aktivasyonu için inhibitör görevi vardır.
Damar sertliği olarak bilinen ateroskleroz oluşması riskinin azalmasına yardımcı olabilir.
Beyinde alüminyum birikmesi sonucu çeşitli nörolojik hastalıklar gelişebilir. Alzheimer bu hastalıklardan biridir. Silika, kalsiyum birikmesini önleyebilir. Böylece alzheimer riskini düşürebilir.
Kronik yorgunluğu olan bireyler için etkili fayda sağlayabilir.
Diyabet gelişmesi riskini azaltmaya yardımcı olabilir.
Günlük Silika İhtiyacı Ne Kadar?
İnsanlar hem çevre hem de diyet yoluyla silisyum ile etkileşime geçebilir. Genel olarak günlük alınan silika miktarı batı toplumlarında yaklaşık olarak 20 ile 50 mg arasında değişirken Hindistan ve Çin gibi bitki bazlı beslenen Asya ülkelerinde günlük tüketilen silika miktarı yaklaşık olarak 200 mg’dir. (1) Bundan dolayı bu Asya ülkelerinde diğer ülkelere nazaran daha az kalça çıkıklığı rahatsızlığı görülür. Günlük alınması gereken silika miktarı ise günlük gıda alımının %2’sinden fazla olacak şekilde olmalıdır. Genel olarak vücudun günlük silika ihtiyacı 50 ila 100 mg arasında değişiklik gösterebilir. (3) Ancak yaşlılarda bu oran 200 mg’ye çıkabilir (3). Ayrıca hamile ve menopoz dönemine giren kadınlar da doktorlarının tavsiyesi ile günlük alınması gereken silisyum miktarını artırabilir. (2,3)
Silika Açısından Zengin Besinler ve Bitkisel Ekstreler Hangileridir?
Silika çeşitli gıdalarda doğal olarak bulunabilir. Günlük silika ihtiyacını gidermek için bu besinler tüketilebilir. Bunun yanı sıra tüketilen besinler silika ihtiyacını karşılamadığı takdirde silika takviyesi alınabilir. Genel olarak silika içeren besinler şu şekilde sıralanabilir:
At Kuyruğu Ekstresi: Yoğun miktarda silika içeriğine sahiptir. Moni Trace Minerals içeriğindeki At Kuyruğu (Equisetum Arvense) Ekstresi içeriğinde standardize olarak %10 Silika minerali çermektedir. Günlük 2 porsiyon alındığında 60 mg Silika alınmış olmaktadır.
Taze fasulye: Taze fasulye silika açısından zengin besinler biridir. Bir fincan taze fasulye, yaklaşık olarak 7 mg silika içerir.
Muz: Muz, silikanın bol olduğu meyvelerden biridir. Ortalama boylarda bir muz yaklaşık olarak 5 mg silika içerir.
Yeşil yapraklı sebzeler: Ispanak, kara lahana, roka gibi yeşil yapraklı sebzeler silika zenginidir.
Esmer pirinç: Esmer pirinç diğer pirinçte bulunan silika miktarı, diğer pirinç türlerine göre daha yüksektir.
Tahıllar: Yulaf, arpa, buğday gibi tahıllarda bulunur. Ancak yulaf, silika içeriği en yüksek olan tahıllardandır. (3)
Silika Eksikliğinde Ne Olur?
Silika nedir sorusunun yanıtı, vücut işleyişinin devamlılığı için gerekli olan minerallerden biridir şeklinde verilebilir. Silika eksikliğinde özellikle kemiklerde, ciltte, tırnaklarda ve saçlarda anormal dokular gelişebilir. Tırnaklar daha hassas ve kırılgan yapıda olabilir. Saçlarda yıpranma ve dökülmeler görülebilir. Ayrıca silisyum eksikliğinde kemik ve kıkırdak dokularda kusurlar gelişebilir. Silikayıdüzenli olarak kullanmak, bu gibi istenmeyen durumların önüne geçmeye yardımcı olabilir. (1)
Bu metin; tüketicileri, konu özelinde tarafsız ve kanıtları ile bilgilendirme amaçlı yazılmıştır.
https://www.kuanta.bio/silisyum-hekim#
https://www.kuanta.bio/silisyum-hakkinda-genel-bilgiler
https://www.webmd.com/diet/foods-high-in-silica
https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/24470100/